Gần đây mình nhận được khá nhiều câu hỏi kiểu: “Mình làm TikTok nhưng tiền để ở PayPal Việt Nam, có bị đánh thuế ở Nhật không?” hoặc “Mình mới sang Nhật 2 năm, thu nhập Facebook có phải khai không?”
Câu trả lời không phải là có hoặc không đơn giản — mà phụ thuộc vào bạn thuộc nhóm cư trú nào theo định nghĩa của Cục Thuế Nhật Bản (NTA). Mình đã đọc kỹ tài liệu trên trang chính thức của NTA và tổng hợp lại bài này để mọi người nắm rõ trước khi đến mùa khai thuế.
3 Nhóm Đối Tượng Theo Luật Thuế Nhật Bản
NTA chia người sống tại Nhật thành 3 nhóm rõ ràng. Biết mình thuộc nhóm nào là bước đầu tiên và quan trọng nhất.
Nhóm 1: Người không cư trú (非居住者)
Là người không có địa chỉ tại Nhật và không sống liên tục tại Nhật từ 1 năm trở lên.
Nhóm này chỉ bị đánh thuế với thu nhập phát sinh trực tiếp tại Nhật (làm việc tại Nhật, nhận lương từ công ty Nhật…). Thu nhập phát sinh ở nước ngoài hoàn toàn không bị Nhật đánh thuế.
→ Nhóm này ít liên quan đến phần lớn người đọc bài này.
Nhóm 2: Người cư trú không vĩnh trú (非永住者)
Đây là nhóm chiếm đa số người Việt đang làm việc tại Nhật — bao gồm visa kỹ sư, du học sinh, thực tập sinh, gia đình… trong những năm đầu.
Điều kiện: Không có quốc tịch Nhật và trong 10 năm gần nhất, tổng thời gian sống tại Nhật là 5 năm trở xuống.
Với nhóm này, cách tính thuế có điểm đặc biệt:
- Thu nhập phát sinh tại Nhật → Luôn phải đóng thuế.
- Thu nhập phát sinh ở nước ngoài (ví dụ tiền từ Facebook, YouTube…) → Chỉ bị tính thuế khi chuyển tiền đó vào Nhật hoặc được chi trả tại Nhật. Nếu không chuyển về Nhật thì về nguyên tắc không bị đánh thuế tại Nhật.
Nhóm 3: Người cư trú thông thường (居住者 / 永住者含む)
Là người đã sống tại Nhật trên 5 năm, hoặc mang quốc tịch Nhật. Toàn bộ thu nhập trên toàn thế giới đều bị đánh thuế tại Nhật — kể cả tiền nằm yên trong tài khoản PayPal Việt Nam hay ngân hàng ở Hà Nội.
Nếu bạn đang hướng tới vĩnh trú hoặc đã ở Nhật lâu năm, đây là nhóm cần đặc biệt lưu ý.
Tại Sao Tiền MXH Có Thể Bị Coi Là “Thu Nhập Phát Sinh Tại Nhật”?
Đây là phần nhiều người bỏ qua và hay gây bất ngờ nhất.
NTA có danh sách 15 mục thu nhập phát sinh tại Nhật (国内源泉所得). Tiền từ MXH — dù bạn nhận qua tài khoản nước ngoài — vẫn có thể rơi vào các mục sau:
Mục (4) – Dịch vụ nhân lực chuyên môn: Nếu bạn dùng kỹ năng, kiến thức của mình để tạo nội dung trong khi đang ngồi tại Nhật, hoạt động đó được coi là cung cấp dịch vụ phát sinh tại Nhật.
Mục (9) – Tiền bản quyền (著作権の使用料): Đây là mục khả thi nhất. Tiền quảng cáo từ Facebook hay YouTube thực chất là trả cho nội dung bạn tạo ra — tức là quyền tác giả. Nếu bạn tạo nội dung đó khi đang ở Nhật, Cục Thuế có cơ sở coi đây là thu nhập phát sinh trong nước.
Mục (11) – Tiền thưởng quảng cáo (広告宣伝のための賞金品): Các khoản Bonus từ Reels, TikTok Creator Fund… rơi thẳng vào mục này.
Kết luận thực tế: Ngay cả khi bạn thuộc nhóm cư trú không vĩnh trú và không chuyển tiền về Nhật, nếu thu nhập đó được xác định là phát sinh tại Nhật theo 3 mục trên, bạn vẫn có nghĩa vụ khai thuế.
Vậy Thực Tế Bạn Cần Làm Gì?
Nếu bạn ở Nhật dưới 5 năm (nhóm không vĩnh trú): Tiền MXH để ở tài khoản nước ngoài, không chuyển về Nhật → rủi ro thấp hơn, nhưng không phải bằng không. Nếu nội dung được tạo tại Nhật, vẫn có khả năng bị xếp vào thu nhập nội địa. Khi có nghi ngờ, nên hỏi trực tiếp Sở Thuế (Zeimusho) hoặc nhờ tư vấn.
Nếu bạn ở Nhật trên 5 năm (nhóm cư trú thông thường): Toàn bộ thu nhập MXH dù ở đâu đều phải khai. Không có ngoại lệ. Bao gồm cả tiền nằm trong PayPal, tài khoản ngân hàng Việt Nam hay bất kỳ nền tảng nào.
Nếu thu nhập MXH vượt 20 vạn yên/năm (lợi nhuận sau chi phí): Bạn bắt buộc phải tự khai thuế (確定申告) ngoài khai thuế cuối năm của công ty. Bỏ sót khoản này khi đi khai hoàn thuế là lý do phổ biến nhất khiến hồ sơ Visa bị đánh giá thiếu trung thực.
Một Điểm Nữa Cần Biết: Hệ Thống CRS
Nhiều người nghĩ để tiền ở tài khoản Việt Nam là “vô hình” với Nhật Bản. Thực ra, Nhật Bản tham gia CRS (Common Reporting Standard) — hệ thống tự động trao đổi thông tin tài khoản ngân hàng giữa các quốc gia. Thông tin tài khoản của bạn ở Việt Nam có thể được chia sẻ tự động về phía Nhật Bản. NTA đã ghi rõ điều này trên trang chủ.
Tóm Lại
Luật thuế Nhật không phức tạp nếu bạn dành thời gian tìm hiểu đúng nguồn. Điều quan trọng nhất là xác định đúng nhóm của mình, hiểu thu nhập nào bị tính là phát sinh tại Nhật, và khai báo minh bạch. Nyukan không sợ bạn có thu nhập thêm — họ chỉ đánh giá thấp người thiếu trung thực trong hồ sơ.
Kiếm tiền từ đam mê sáng tạo không có gì sai. Làm đúng luật thì càng không có gì phải lo.
Nguồn tham khảo: Cục Thuế Nhật Bản (NTA) – https://www.nta.go.jp
